Józef Duk Curriculum Vitae

     Józef Duk urodził się 4 czerwca 1947 roku w Kamocinie (powiat Piotrków Trybunalski) w rodzinie robotniczo – chłopskiej. Ukończył liceum pedagogiczne, a następnie filologię polską na Uniwersytecie Łódzkim. Na tej uczelni przeszedł drogę awansu zawodowego: od asystenta – stażysty (w roku 1971), poprzez doktora nauk humanistycznych (1980), starszego wykładowcy (w latach 1981 – 1998) do godności literaturoznawcy (1999). Okazał się znakomitym dydaktykiem, uczył praktycznie wszystkiego, co przewidywał program studiów, m.in., literatury staropolskiej, romantyzmu, Młodej Polski, dwudziestolecia międzywojennego, literatury współczesnej, literatury dla dzieci i młodzieży, bibliografii i edytorstwa. W tych też latach (1984 – 1985) przygotował poczytną antologię poezji Juliana Przybosia; we własnym wyborze, z obszernym wstępem i komentarzami merytoryczno – edytorskimi.  Okazała się ona strzałem w dziesiątkę: 50 tysięcy nakładu rozeszło się w mgnieniu oka, książka stała się niezastąpioną pomocą dla studentów filologii polskiej w całym kraju[1].

Jako starszy asystent miał już bardzo znaczące osiągnięcia badawcze: rozprawę analityczną Ziemia obiecana Adama Mickiewicza (był to jego debiut naukowy), studium biograficzne Czas tworzenia i pionierskie, obszerne Kalendarium życia i twórczości Juliana Przybosia[2]. Za tę pierwszą w swoim otoczeniu był długo podziwiany; jej honorowymi recenzentami były wielkie autorytety humanistyczne; profesor Stefania Skwarczyńska (1902 – 1988; wyszła za mąż za pułkownika Wojska Polskiego), znakomity teoretyk literatury, członek Polskiej Akademii Nauk; Zdzisław Skwarczyński (1914 – 1987); profesor Skwarczyński był rektorem UŁ i dyrektorem IFP, specjalistą od oświecenia i literatury współczesnej; wbrew pozorom nie stanowili rodziny. Inni szanowni Czytelnicy tego studium to profesor Aniela Kowalska (1905 – 1997)[3], błyskotliwa i wszechstronna pod względem zainteresowań badawczych, oraz mój przełożony i promotor, profesor Jerzy Starnawski (ur. 1922; omnipotencja naukowa: poznał całą literaturę polską: od Kroniki polskiej  Galla Anonima (przełom XI i XII w)[4] po Wisławę Szymborską (1923 – 2012). Zgłaszał on zastrzeżenia natury teologicznej, uważał, że rozprawa ta jest zanadto śmiała a może nawet obrazoburcza. Natomiast trzy wcześniej wymienione autorytety akceptowały ją i pomogły  autorowi w wielu szczegółowych ustaleniach. Na przykład finalny kształt jej ostatniego akapitu zawdzięcza pani profesor Kowalskiej. Znamienny fakt: przy okazji recenzowania jego całego dorobku pisarskiego (przewód habilitacyjny) profesor Tadeusz Kłak określił ją jako „bardzo ciekawą rozprawę”; było to w roku 1998, czyli niemal w ćwierć wieku po jej opublikowaniu. Trzeba też wspomnieć, że jeszcze na studiach (w roku 1971) nastąpił jego debiut prasowy: była to recenzja tomiku poetyckiego Mariana Piechala w łódzkim tygodniku „Odgłosy”, a potem tamże seria artykułów recenzyjnych, ogłaszana też na łamach rzeszowskiego miesięcznika „Profile” (1972 – 1974). Jako student tłumaczył klasykę poetycką z kilku języków: Williama Blake’a z angielskiego, Quintusa Horatiusa Flaccusa z łaciny i romantyków rosyjskich (Aleksandra Puszkina i Michała Lermontowa). Przetłumaczył też wiersz Sergiusza Jesienina, tragicznego poety z początku XX wieku, który w niewyjaśnionych okolicznościach zakończył życie w wieku lat  trzydziestu. Trzeba też dopowiedzieć, że niemal od chwili opanowania alfabetu zaczął pisać wiersze, listy poetyckie i rozprawy teoretyczne o poezji. Niestety, zasięgnął rady pewnego, dziś kompletnie zapomnianego poety (wówczas była to stołeczna znakomitość), który mu odradził dalszego uprawiania poezji. Posłuchał go, a potem tego żałował. Niemniej jednak została mu pękata teczka utworów i materiałów poetyckich. Niektóre z nich, a wybierał je już w wieku dojrzałym, znalazły się na jego stronie internetowej oraz na jego blogu. Zaprasza życzliwych czytelników do zapoznania się z nimi.

Za drugą i trzecią pracę otrzymał Nagrodę II stopnia Rektora UŁ. Oto dowody: opinia pani profesor Krystyny Poklewskiej z datą 15 kwietnia 1986 roku a następnie skan Nagrody Rektora UŁ z datą 5 października 1977 roku.

Za rozprawę doktorską otrzymał Nagrodę Ministra Szkolnictwa Wyższego Nauki i Techniki III stopnia. Był nim wówczas profesor zwyczajny nauk technicznych, członek korespondent PAN, Jerzy Nawrocki (1926 – 1990). Pełnił ważne funkcje państwowe i polityczne, np. rektora Politechniki Śląskiej oraz posła na Sejm czterech kadencji (od szóstej  do dziewiątej). Potem były dalsze liczne nagrody; doliczył się ich siedmiu, z tym, że jedna[5] mu gdzieś się zapodziała. Nie ma w tym nic dziwnego, gdyż mowa o niespełna półwieczu pracowitego życia. Oto zatem pozostałe podobizny nagród rektora UŁ, bez słowa komentarza, gdyż na nich samych jest wszystko napisane.

Józef Duk, ur. 4 czerwca 1947 w rodzinie robotniczo – chłopskiej. Ukończył liceum pedagogiczne i studia wyższe na Uniwersytecie Łódzkim. Tamże przeszedł całą drogę awansu zawodowego: od asystenta – stażysty (w roku 1971) poprzez doktora nauk humanistycznych (1980), do tytułu literaturoznawcy (1990 r.). Jednak Centralna Komisja Kwalifikacyjna zakwestionowała jego habilitację i mimo odwołania utrzymała ten werdykt w mocy. Zwolnił się więc z UŁ, przepracował jeszcze dwa lata w Uniwersytecie Jana Kochanowskiego (filia w Piotrkowskie Trybunalskim) i przeszedł na rentę. Obecnie jest na emeryturze. Napisał wiele wartościowych książek naukowych z zakresu nauk o literaturze. Był też znakomitym dydaktykiem; nauczał m. in. bibliografii i edytorstwa, literatury dla dzieci i młodzieży, romantyzmu, Młodej Polski, Dwudziestolecia międzywojennego i polskiej literatury współczesnej. Dysponuje świetnym wykształceniem i takowym stylem pisarskim.

 


[1] Julian Przyboś, Rozbłysk znaczeń. Wybór, wstęp, komentarze Józef Duk. Łódź 1986, 303 s.

Seria: Wiersze polskie. Recenzowali ją: 1. Wiktor Utrata, Z satysfakcją i kilkoma zastrzeżeniami. „Trybuna Ludu” 1986, nr 202 z 30 VIII, s. 5. 2. Maria Olchowska, Nowy wybór wierszy Przybosia. „Nowe Książki” 1987,  nr 3, s.101 – 102. Sympatyczną notę na jej temat zamieścił też Jan Brzękowski, Bardzo brzydko, panie Arturze! O Sandauerze (jeszcze) z taryfą ulgową. „Życie Literackie” 1977, nr 2 s. 13. Wspomniał ją też w prasie literackiej Bogusław Kierc.

[2] Ziemia obiecana Adama Mickiewicza. „Prace Polonistyczne” 1974, seria  30:   1974, s. 145 – 160. Przedruk w książce Józefa Duka, Od Mickiewicza do Grochowiaka. Studia i szkice literackie o dawnych i współczesnych pisarzach polskich. Piotrków Trybunalski 2001 (właściwie: 2002), s. 20 – 39. Znany literat starszego wówczas pokolenia, Teofil Bernard Syga (1903 – 1983) ogłosił w tygodniku „Stolica” (1975, nr 13) recenzję, w której dość surowo ocenił ów rocznik, a dobrze napisał jedynie o tej rozprawce. – J. Duk, Czas tworzenia. (O życiu Juliana Przybosia). W książce zbiorowej Julian Przyboś. Życie i dzieło poetyckie. Pod red. Stanisława Fryciego. Rzeszów 1976, s. 7 – 64; tenże, Próba psychofizycznego portretu. Tamże, s. 65 – 75. J. Duk, Kalendarium życia i twórczości Juliana Przybosia. W książce zbiorowej Wspomnienia o Julianie Przybosiu. Oprac. Janusz Sławiński. Warszawa 1976, s. 434 – 539. Przedruk w książce J. Duka Światłoczułe słowo. Studia o Przybosiu. Wybrane zagadnienia. Łódź 2006 (właściwie: 2007), s. 171 – 256); wersja poszerzona i zaktualizowana.

3 Warto wspomnieć jej wartościowe książki o Maurycym Mochnackim i Joachimie Lelewelu. Daj ich opisy bibliograficzne!

[4]Doprowadzonej do roku 1130; pierwodruk Gdańsk 1749; nowsza wersja polska: przekład z łaciny Roman Grodecki, wstęp i opracowanie Marian Plezia, wydanie 4, Wrocław 1975; BN I 59.

[5] Jedna nagroda ministerialna III stopnia, jedna zespołowa  i sześć indywidualnych; pozostałe II stopnia.

Nota biograficzna

     Józef Duk (ur. 1947 r.) jest historykiem literatury i nauczycielem akademickim. Jego dorobek naukowy dotyczy w lwiej części biografii i poezji Juliana Przybosia; są w nim jednak również studia dotyczące Adama Mickiewicza, Czesława Miłosza, Zbigniewa Herberta, Felicjana Faleńskiego i in. W maju 1986 r. ogłosił Rozbłysk znaczeń, wybór poezji J. Przybosia z własnym wstępem i komentarzami; w grudniu 1997 r. opublikował monografię Synkretyzm stylistyczny poezji Stanisława Grochowiaka (Łódź). W grudniu 2001 roku wyszło – jako druk samoistny – jego studium Objawienie według Tuwima. O poemacie „Bal w Operze”; w czerwcu 2002 r. zbiór studiów i szkiców literackich o dawnych i współczesnych pisarzach polskich Od Mickiewicza do Grochowiaka (Piotrków Trybunalski 2002 r.). Wydał Światło wmówione w słowo. Studia o Przybosiu. Twórczość. (Łódź 2003), Światłoczułe słowo. Studia o Przybosiu. Wybrane zagadnienia. (Łódź 2007) oraz pierwszy tom studium Julian Przyboś. Biografia literacka. (Łódź 2010).

Przygotował antologię wierszy Mariana Załuckiego (wybór tekstów, esej wstępny, komentarze; Łódź 2015), który jest dostępny w Internecie, ale czeka też na wydawcę.

Interesuje się szeroko pojętą współczesną literaturą polską.